Sự tích chùa Một Cột: giấc mộng vua Lý Thái Tông và những lớp chuyện quanh đài sen
Chùa Một Cột ra đời từ một giấc mộng được chính sử chép lại. Bài tách phần sử sách xác nhận với phần lời kể dân gian về ngôi chùa trên một trụ đá.
#chuyện kể di tích
Sự tích chùa Thiên Mụ: bà già áo đỏ trên đồi Hà Khê và chúa Nguyễn Hoàng
Vì sao chùa có tên Thiên Mụ, bà già áo đỏ là ai trong lời kể, sách nào chép chuyện chúa Nguyễn Hoàng lập chùa năm 1601 và tên Linh Mụ từ đâu ra.
Sự tích chùa Dâu: Man Nương, nhà sư Khâu-đà-la và khúc gỗ trôi sông ở Luy Lâu
Chuyện Man Nương ở Luy Lâu giải thích nguồn gốc chùa Dâu và các chùa thờ Tứ Pháp. Bài kể theo nguồn, nêu dị bản và phần nào sử Phật giáo xác nhận.
Sự tích chùa Keo: Thiền sư Không Lộ, người đánh cá đi tu và trận lụt chia đôi làng
Chùa Keo gắn với Thiền sư Không Lộ thời Lý và trận lụt khiến làng Keo tách làm hai, sinh ra hai chùa Keo bên hai bờ sông. Chuyện kể và sử chép.
Sự tích chùa Thầy: Từ Đạo Hạnh báo thù cho cha, tu ở núi Sài và thác sinh làm vua
Vì sao chùa Thiên Phúc được gọi là chùa Thầy, Từ Đạo Hạnh là ai, chuyện báo thù cho cha và thác sinh làm vua Lý Thần Tông được sách nào chép.
Sự tích chùa Hương và Bà Chúa Ba: chuyện công chúa Diệu Thiện tu ở Hương Sơn
Bà Chúa Ba ở chùa Hương là ai, chuyện công chúa Diệu Thiện từ đâu đến, vì sao người Việt tin bà tu ở Hương Sơn và các địa danh trong vùng gắn với chuyện.
Sự tích chùa Bút Tháp: Chuyết Công, hoàng hậu Ngọc Trúc và ngọn tháp như cây bút
Chùa Bút Tháp gắn với thiền sư Chuyết Công từ phương Bắc sang và hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc. Bài kể chuyện lập chùa, tên gọi và phần nào có nguồn.
Sự tích chùa Trấn Quốc: từ chùa Khai Quốc bên sông Hồng đến gò Kim Ngư trên hồ Tây
Chùa Trấn Quốc mang ba lần đổi tên và một lần dời chỗ. Bài kể chuyện chùa Khai Quốc thời Lý Nam Đế, việc dời ra gò Kim Ngư và ý nghĩa từng cái tên.
Sự tích chùa Đậu ở Thường Tín: hai thiền sư họ Vũ và chuyện tượng táng nhục thân
Chùa Đậu ở Thường Tín nổi tiếng với hai pho tượng táng nhục thân của hai thiền sư họ Vũ. Bài kể lời làng, phần khoa học xác nhận và cách kể cho trẻ.
Đọc sự tích chùa cổ: phân biệt bia ký, chính sử, thiền sử và lời kể của làng
Một sự tích chùa cổ thường trộn sử, thiền sử, văn bia và lời làng. Bài chỉ cách nhận ra từng loại nguồn, mức tin cậy và cách kể lại cho đúng mực.
Khi hai làng kể hai bản khác nhau: đối xử thế nào với dị bản truyền thuyết
Một vị thần, một câu chuyện mà hai làng kể khác nhau, có khi cùng nhận là nơi gốc. Vì sao dị bản xuất hiện và cách kể lại mà không làm bên nào thấy bị xem nhẹ.
Mô-típ tượng trôi dạt vào bến: vì sao thần trong chuyện làng hay đến bằng đường nước
Tượng gỗ trôi sông mắc vào bến, trai làng khiêng không nổi, chỉ một người nhấc được: mô-típ lặp lại từ Bắc vào Nam và ra cả Nhật, châu Âu. Nó kể gì?